
Het nieuwe stadshart rondom het station van Zaanstad is onderdeel
van de plannen van de gemeente om de economische en sociale
structuur van de stad te verbeteren. De gemeente wil nieuwe vormen van industrie
en werkgelegenheid stimuleren, maar ook betere huisvesting,
opleidingsmogelijkheden en culturele voorzieningen, zodat mensen
een motief hebben om in de stad te blijven.
Het masterplan is een herinterpretatie van de ontstaansgeschiedenis
van Zaanstad. Terwijl vroeger de Zaan de ader was van de Zaanse
economie en samenhang creëerde tussen de Zaanse dorpen, hebben
nu de provinciale weg en het spoor die rol overgenomen. Zoals
indertijd door de bouw van een brug over de Zaan een stedelijk
centrum ontstond, wordt er nu een nieuwe verbindingsbrug voor
voetgangers en fietsers over het spoor en de provinciale weg
gebouwd, waardoor er een directe verbinding ontstaat tussen
het westelijke woon- en scholengebied en het stadscentrum. Aan
en om deze brug komen een stadhuis, een station, een bibliotheek,
een fitness, veel woningen, een hotel en winkels te liggen.
De brug is zo ontworpen dat de openbare ruimte vanuit de stad
vanzelfsprekend over de autoweg en het spoor wordt voortgezet
als een geleidelijk oplopende straat in het verlengde van de
Gedempte Gracht, die weer uitgegraven wordt. Het water van deze
gracht gaat mee omhoog de brug op, zodat voetgangers het idee
blijven houden dat ze langs een gracht lopen.
Het hele gebied rond de Gedempte Gracht maakt onderdeel uit
van het plan. Er is alles aan gedaan om te zorgen dat de binnenstad
ook hier weer aantrekkelijk wordt, onder meer door rondom bestaande
losse gebouwen met lange wanden bebouwing met kleinschalige
gevels te plaatsen en lange zichtlijnen te onderbreken. Door
knikken in de straatgevels en door versmallingen en verbredingen
worden telkens nieuwe perspectieven gecreëerd.
Behalve het verbeteren van de stedelijke samenhang en de openbare
ruimte is de aansluiting op de genius loci van Zaanstad een
essentieel thema van het masterplan. De nieuwe bebouwing zal
in stijl en kleur aansluiten bij de typisch Zaanse houtbouw.
Veel nieuwe gebouwen – groot en klein – krijgen kappen en topgevels,
en groengekleurde gevels met witte lijsten en witte kozijnen.
[A] Sjoerd Soeters
[P] 20.000 m2 winkels, 2.600 woningen, 80.000 m2 kantoren, 25.000
m2 stadhuis, 4.000 m2 bibliotheek, bioscoop met 1300 stoelen
en busstation
[B] Ca. 100 ha
[O] Gemeente Zaanstad